NEMCI OPSEDNUTI TITOM I 40 GODINA POSLE SMRTI Večiti partizan bio diktator koji je do kraja života brutalno kažnjavao neprijatelje

Biografija Josipa Broza Tita (1892-1980) koju je napisala ugledna nemačka istoričaka Mari-Žanin Čalić, profesorka na minhenskom Univerzitetu Ludvig-Maksimilijan i stručnjak za istoriju jugoistočne Evrope, izazvala je novi talas interesa u nemačkim medijima za liderom nekadašnje SFR Jugoslavije.

Knjiga “Tito. Večni partizan” (Tito. Der ewige Partisan), objavljena jesenas, ima 442 stranice i prodaje se po ceni od 29,95 evra.

“Josip Broz Tito bio je večni partizan – tipični proizvod doba ekstrema koje je proživeo, propatio, ali i sam oblikovao. U trenutku smrti važio je za jednog od međunarodno najuglednijih državnika. Danas ga mnogi proglašavaju brutalnim diktatorom. Ali, da li je to zaista istina?”, navodi se u opisu ove Titove biografije.

Mari-Žanin Čalić smatra da Tito “nije bio demokratski vladar, ali ni diktator poput Hitlera i Staljina”.

O “Večnom partizanu” su se raspisali i brojni nemački mediji.

Najoštrije kritike objavio je “Frankfurter Algemajne Cajtung”, koji navodi da su postojeći mitovi oko Tita i dalje “jaki kao čelik” i da je autorka trebalo da “ima veću distancu u odnosu na naslovnog junaka svoje knjige”.

Najveći izazov za Titove biografe je “prepoznati koje su se vesti o Titu za vreme njegove vladavine objavljivane u svrhu izgradnje legende o njemu”, pa se ističe da je većina dosadašnjih knjiga o Brozu imala pozitivan stav prema njemu, čemu je sigurno pomoglo to što je 35 godina “propagandni aparat jedne cele države radio na tome”. Stoga je, kada se piše o Titu, važno naći “izlaz iz idolizacije”, pa se Mari-Žanin Čalić konkretno zameraju rečenice poput ove:

“U vatrenim situacijama imati čelične živce, to je bio jedan od najvećih Titovih kvaliteta”.

“Frankfurter Algemajne Cajtung” ipak ističe da je “Tito ima harizmu i umeo da nađe sledbenike”, ali i da je Jugoslavija pod njegovim vođstvom, zahvaljujući kontekstu Hladnog rata, imala važniju ulogu u svetu nego što joj po veličini pripada. Ali baš to je Titov uspeh i državnička veličina, navodi taj list.

Tito je opisan kao “diktator” koji je do smrti upravljao represivnim aparatom, brutalno kažnjavajući neprijatelje režima, ali i kao “veliki čovek svog vremena koji je otišao s tim vremenom”. Kada je, međutim, reč o državama raspadnute SFRJ, “Frankfurter Algemajne Cajtung” smatra da većina njih i dalje deli zajednički kulturni prostor i da predstavljaju regiju i “jugosferu” koja više ne zavisi od Tita.

Levo-liberalni “Zidojče Cajtung” hvali knjigu, a Tita opisuje kao “mitskog oslobodioca, diktatora, čoveka koji je rekao ‘Ne’ Staljinu i koji na okupu držao višenacionalnu državu”. Ističe se da Čalić želi Tita da prikaže u kontekstu njegovog vremena i da je delo pisano za široku publiku, što ima i prednosti i mane.

Navodi se kako je Tito u Drugom svetskom ratu u Jugoslaviji jedini vodio višenacionalni pokret i da se borio i protiv ustanovljenja Velike Srbije, Velike Hrvatske, Velike Albanije, ali i protiv Nemaca i da su na kraju nad svima, uprkos lošim šansama, trijumfovali Titovi partizani. Nikome drugome u Evropi nije uspelo skoro samo sopstvenim snagama da se oslobodi nacističke okupacije, citira list konstataciju iz knjige.

Pobeda u Drugom svetskom ratu je u temelju mita o Titu, smatra taj list, ali i način na koji je upravljao socijalističkom Jugoslavijom: brutalan je bio prema izrazima nacionalizma, građanima je omogućio najveće slobode u socijalističkim zemljama, stvorio međunarodni ugled Jugoslavije. S druge strane, zbog toga se zanemaruju posledice Titove vladavine u društvu, kao i moć njegove diktature. Spominje se i Goli otok kao zatvor za političke protivnike Titova režima.

“Zidojče Cajtung” dovodi u pitanje i ocenu autorke da je Tito upravljao nekom verzijom demokratskog socijalizma (samoupravljanje) koja je imala “represivni temelj” i da bi Titu trebalo strožije suditi.

U svakom slučaju, medijski prijem nove Titove biografije pokazuje da fascinacija jugoslavenskim maršalom u Nemačkoj i dalje traje.

Izvor: (Kurir.rs/Index)

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *